Ana Sayfa Konum  |  Ion kentinin kurulusu  |  Geometrik donem kenti   |  Erken arkaik donem kenti  |  Gec arkaik donem kenti  |  M.ö. 5. yuzyil kenti  |  M.ö. 4. yuzyil kentleri  |  Hellenistik ve Roma donemi kenti  |  Seramik islikleri  |  M.ö. 6. yuzyil zeytinyagi islikleri  |  M.ö. 6. yuzyil demirci isligi  |  Nekropolis alanlari  |  Nympha Magarası  |  Yayinlar 


03

GEOMETRİK DÖNEM KENTİ (M.ö. 900-650) 

    Geometrik dönem kentinin sınırları kesin olarak belirlenememiştir. Ancak yerleşmenin merkezinin üzerinde prehistorik yerleşmenin yer aldığı Limantepe ve civarında bulunduğu söylenebilir. Geometrik dönem kentinin yayılma alanı, mimari yapısı ve diğer maddi kültür izleri henüz yeterince araştırılamamıştır. Bunun nedeni, söz konusu dönemlerle ilişkili tabakaların bugünkü deniz seviyesinin ve taban suyunun altında yer almasıdır. 

    Geometrik dönem kentinin Limantepe, FGT, MGT ve HBT sektörleri resim 01-06 boyunca yayıldığı anlaşılmaktadır. Akropolis’de yer alması muhtemel kutsal alanın da M.ö. 8. yüzyıl sonlarından itibaren etkin olduğu, güney yamaç kazılarında tepenin üstünden akan toprak içindeki seramik buluntulardan resim 03-01 yola çıkarak söylenebilmektedir.

    Limantepe ve hemen güneybatısındaki FGT sektöründe geometrik döneme ait buluntular, doğrudan bir tabaka ile ilişkilendirilemeyecek şekilde ve parçalar halinde ele geçmiştir. FGT sektöründe 1979 kazılarındaki derin sondajda geç geometrik döneme ait izler herhangi bir mimari yapıyla ilişkilendirilemeyen bir dolgu tabakasına işaret etmektedir. Bu küçük sondajda düzgün bir döşeme ele geçmiştir.

   FGT sektöründe, M.ö. 4. yüzyıl evlerinin izin verdiği alanlarda 1989 ve 1998 yıllarında yapılan araştırmalarda kısmen ortaya çıkarılan apsis planlı F yapısının en az iki evre içerdiği anlaşılmaktadır resim 04-03. Yapının kuruluş evresinde birbirini izleyen birden fazla yanık tabaka belirlenmiştir ve kuruluş evresinin en üst tabakasında ele geçen transisyonel stildeki Korinth seramiği bu ilk evre için terminus ante quem oluşturmaktadır. Yanık tabakalar içinden gelen seramik, yapının M.ö. 7. yüzyılın 3. çeyreği boyunca kullanıldığını, olasılıkla da bu yüzyılın başlarında inşa edildiğini göstermektedir. Yapının kuruluş evresine ait düzlemin altındaki düzlemlerin ve bitişiğindeki E avlusunun en erken döşemesinin altındaki bulgular, herhangi bir mimari ile ilişkileri kurulamayan iki ayrı tabakaya daha işaret etmektedirler. Bunlardan altta bulunanı, MGT sektörü buluntuları arasında görülen askı yarım daireli skyphoslar ve tek kulplu maşrapalarla M.ö. 8. yüzyıl ilk yarısına, diğeri ise içi taralı meander ve kum saati motifi ile bezeli bir kraterden yola çıkarak aynı yüzyılın sonlarına tarihlenmektedir. F yapısının kuzeyindeki C ve J yapıları arasındaki peristhasis içinde açığa çıkan ve tam profil veren tek kulplu bir maşrapa M.ö. 7. yüzyılın ilk yarısına tarihlenebilen düzlemlere, altındaki yanık tabakanın altından gelen seramik parçaları ise geç geometrik evreye işaret etmektedirler. F yapısı altında bulunan düzgün taş döşeme de, mimarisinin nasıl olduğu bilinmeyen geç geometrik bir yapı ile ilişkili olmalıdır.

    MGT sektöründe ele geçen dikdörtgen planlı yapı konut niteliğinde olmalıdır. Yapının M.ö. 7. yüzyıl başlarında yapıldığı, yüzyıl ortalarında bir onarım evresi geçirerek yüzyılın sonuna kadar kullanıldığı anlaşılmaktadır. Yapının altında ise doğrudan bir mimari yapıyla ilişkilendirilemeyen, ancak dört ayrı tabaka halinde geometrik evre düzlemleri izlenebilmiştir resim 03-02.

    HBT sektöründe de M.ö. 7. yüzyılın ilk yarısına ait tabakalanmalar gözlenmiştir. Ele geçen subprotogeometrik karakterdeki dağınık malzeme ise bu sektördeki yerleşmenin, doğudaki kent alanlarından biraz daha geç bir dönemde başladığını düşündürmektedir.

    Yıldıztepe ve Akpınar nekropolislerinde açığa çıkan dağınık geometrik seramik, kentin bu dönemdeki nekropolis alanlarının yerini işaret etmektedir. Yıldıztepe’de ele geçen M.ö. 7. yüzyılın ilk yarısına tarihlenebilecek iki kremasyon ise geometrik dönem gömülerdir resim 11-32. Kremasyon işleminin düz alanda yapıldığı anlaşılmaktadır.

Herodotos I. 6.3. πρὸ δὲ τῆς Κροίσου ἀρχῆς πάντες Ἕλληνες ἦσαν ἐλεύθεροι: τὸ γὰρ Κιμμερίων στράτευμα τὸ ἐπὶ τὴν Ἰωνίην ἀπικόμενον Κροίσου ἐὸν πρεσβύτερον οὐ καταστροφὴ ἐγένετο τῶν πολίων ἀλλ᾽ ἐξ ἐπιδρομῆς ἁρπαγή.

Kroisos’un ortaya çıkışından önce bütün Yunanlılar özgürdüler, çünkü Kimmerlerin açtıkları sefer, ki İonia üzerine yapılmıştır ve daha eskidir, kentleri boyunduruk altına alamamış ve bir çapulcu akınından öteye geçememişti."   <çev. Müntekim Ökmen>

Herodotos’un andığı (I,6) Kimmer akınları M.ö. 7. yüzyılın ilk yarısında Midas’ın Phrygia krallığının yıkılmasına yol açmış, zamanla Batı Anadolu üzerine de yönelmiştir. Sardeis’de Gyges döneminin sonlarına, M.ö. 7. yüzyılın ortalarına denk gelen yıkım tabakalarının da bu saldırılarla ilişkili olmalıdır. Ayrıca Gyges’in de en azından Smyrna, Miletos ve Kolophon’a yönelik saldırıları yazılı kaynaklardan bilinmektedir. FGT sektöründe ortaya çıkarılan ve M.ö. 7. yüzyıl ilk yarısına tarihlenebilecek yanık seramiklerle kendini gösteren tabakanın, Kimmer saldırıların yol açtığı bir yıkımla ilişkili olabileceği düşünülmektedir.


Ana Sayfa Konum  |  Ion kentinin kurulusu  |  Geometrik donem kenti   |  Erken arkaik donem kenti  |  Gec arkaik donem kenti  |  M.ö. 5. yuzyil kenti  |  M.ö. 4. yuzyil kentleri  |  Hellenistik ve Roma donemi kenti  |  Seramik islikleri  |  M.ö. 6. yuzyil zeytinyagi islikleri  |  M.ö. 6. yuzyil demirci isligi  |  Nekropolis alanlari  |  Nympha Magarası  |  Yayinlar